"Dieta ziemniaczana"

dodane przez: fastboik, Czytane 577 poleć znajomemu

drukuj

Ziemniak, tak często używany w polskiej kuchni, został przywieziony do Europy w XVI wieku z Peru. Najpierw odnoszono się do niego niezwykle podejrzliwie, przypisując właściwości trujące i moce szatańskie. Dość szybko jednak przekonano się, że to brzydkie warzywo jest nie tylko smaczne, ale i zdrowe. Ziemniak to dobry lek na wszelkie dolegliwości przewodu pokarmowego: reguluje trawienie, leczy wrzody żołądka i dwunastnicy, zaparcia i niestrawność. Ponadto oczyszcza organizm ze szkodliwych produktów przemiany materii oraz wzmacnia i regeneruje ustrój po przebytych chorobach. Likwiduje także obrzęki spowodowane otyłością, ponieważ sprzyja właściwemu obiegowi wody w organizmie. Jego walory lecznicze wynikają z tego, że ma dużą zawartość skrobi, białka, węglowodanów, potasu, magnezu oraz witamin C, A, PP i B.

Wyżej wymienione czynniki sprawiają że ziemniak może być podstawą diety odchudzającej, która pozwala stracić dziennie nawet pól kilograma. Wielu ludzi uważa, iż warzywo to tuczy. Owszem, ale tylko wtedy, gdy polejemy je tłustym, zawiesistym sosem lub usmażymy na tłuszczu. Jeżeli podczas jego przyrządzania będziemy trzymać się kilku podstawowych zasad, częste spożywanie ziemniaka pozwoli schudnąć i odmłodnieć.

PRZYKŁADOWY JADŁOSPIS

Pierwszy dzień.

I Śniadanie: 2 łyżki tartego jabłka, szklanka jogurtu naturalnego z płatkami zbożowymi.
II Śniadanie: herbatka ziołowa, kromka razowego chleba z białym serem.
Obiad: pieczone ziemniaki. 4 umyte ziemniaki w łupinie pokroić w plastry, posypać świeżą bazylią, ułożyć na wysmarowanej olejem blasze. Piec 40 minut w temperaturze 220°C aż będą brązowe i chrupiące. Posypać solą.
Kolacja: pomarańcza, tost ziemniaczany. Na blasze ułożyć 2 kromki ciemnego pieczywa, 2 średnie ugotowane ziemniaki pokroić w plastry i ułożyć na chlebie, na wierzchu ułożyć 2 plastry chudej szynki i plaster żółtego sera. Całość polać niewielką ilością kefiru i zapiekać przez kilka minut. Zjeść z sałatą polaną sosem jogurtowo-cytrynowym.

Drugi dzień.

I Śniadanie: szklanka soku owocowego, sałatka z pomidorów i cebuli.
II Śniadanie: herbatka ziołowa, kromka razowego chleba z białym serem.
Obiad: ziemniaki ugotować w mundurkach obrać i pokroić w plastry, por pokroić w talarki, a pieczarki w grube plastry. Szynkę pokroić w paski. Na odrobinie oleju roślinnego podsmażyć oddzielnie por, ziemniaki i pieczarki. Składniki wymieszać, skropić sosem sojowo-grzybowym, doprawić solą i pieprzem, posypać paskami szynki. Podawać o zieloną sałatą.
Kolacja: szklanka kefiru, zapiekanka ziemniaczana z jabłkami. Kilka ziemniaków obrać i gotować w osolonej wodzie przez 8 minut; wodę odlać, ziemniaki ostudzić i pokroić w plastry. Dużą cebulę zrumienić na odrobinie masła, dodać 100 ml rosołu z kostki i tymianek, zagotować. 2 jabłka obrać i pokroić w plastry. W natłuszczonej formie układać na przemian plastry ziemniaków i jabłek. Polać rosołem, posolić. Zapiekankę piec w piekarniku w temperaturze 200°C przez 20 minut. Następnie zwiększyć temperaturę do maksimum i piec jeszcze 5 minut.

Trzeci dzień

I Śniadanie: szklanka soku wielowarzywnego, 2 kromki pełnoziarnistego chleba z 3 łyżkami twarożku z ziołami.
II Śniadanie: szklanka niegazowanej wody mineralnej zmieszanej z sokiem z 1 cytryny, kiść winogron.
Obiad: szklanka jogurtu z owocami. ziemniaki faszerowane. 2 obrane, ugotowane ziemniaki przekroić wzdłuż i wydrążyć z nich środek. Masę ziemniaczaną przyprawić pieprzem, papryką, gałką muszkatołową i bazylią, dodać plasterki wędzonego łososia i kilka krewetek, masą napełnić łupiny. Posypać tartym ostrym serem żółtym, wiórkami masła i kilkoma kaparami. Zapiec w piekarniku.
Kolacja: sałatka ziemniaczana. 200 g ugotowanych w łupinach ziemniaków, 1 ogórek kiszony, 1 cebulę i 1 marchewkę pokroić w plasterki i wymieszać. Dodać łyżeczkę dietetycznego majonezu lub jogurtu naturalnego.

JADŁOSPIS NALEŻY POWTARZAĆ CO TRZY DNI. UWAGA!

Podczas stosowania diety ziemniaczanej może wystąpić niedobór wapnia, dlatego w jadłospisie muszą znaleźć się przetwory mleczne; diety nie powinni stosować chorzy na cukrzycę, ponieważ ziemniaki powodują wzrost poziomu insuliny i cukru we krwi.


KOLEJNY JADŁOSPIS

Zasady diety:
W diecie przewidziane są 3 posiłki dziennie. Można jednak sięgać po przekąski między posiłkami: chrupkie pieczywo, sucharki, krakersy, herbatniki, chudy jogurt, świeży owoc, marchew, ogórek, papryka.

dzień pierwszy

ŚNIADANIE:
- 150 g chudego twarożku wymieszaj ze 100 g maślanki,
- dodaj 200 g pokrojonych, świeżych owoców (banan, truskawki, maliny) i 4 łyżki chrupków kukurydzianych

OBIAD:
- 1 porcja przysmażonych ziemniaków,
- 1/2 grejpfruta, kawa lub herbata

Przysmażone ziemniaki (2 porcje)
- 2 duże pokrojone w kostkę ziemniaki
- 1 posiekana cebula
- 2 łyżeczki margaryny
- 1/2 łyżeczki papryki w proszku
- sól
- świeżo zmielony czarny pieprz
- sos do potraw z grilla
Gotuj ziemniaki w osolonym wrzątku ok. 5 minut, aż zmiękną. Odsącz. Podsmaż cebulę na margarynie przez 2 minuty, mieszając. Dodaj ziemniaki, paprykę oraz odrobinę soli i pieprzu. Smaż na mocnym ogniu, dociskając i obracając. Podawaj na ogrzanych talerzach z odrobiną sosu do potraw z grilla.

KOLACJA:
- 250 g ugotowanych ziemniaków,
- 2 plasterki szynki i kawałek cebulki pokrój i usmaż na 1 łyżce oleju. Do tego dodaj 1 małe opakowanie kefiru.

dzień drugi

ŚNIADANIE:
- 2 kromki ciemnego pieczywa posmarowane margaryną,
- 2 plasterki sera edamskiego,
- 1 pomidor,
- 1/2 szklanki soku pomarańczowego

OBIAD:
- 1 porcja ziemniaków w śmietanie

Ziemniaki w śmietanie (4 porcje)
- 1 kg ziemniaków
- 1 i 1/2 szklanki śmietany kremówki
- szczypta gałki muszkatołowej
- 2 łyżeczki soli
- świeżo zmielony czarny pieprz
Przygotuj ziemniaki - obierz je, opłucz, osusz i pokrój w plasterki grubości 5 mm. Następnie ułóż je starannie w rzędach w żaroodpornym naczyniu, opierając jeden plasterek o drugi. Oprósz solą, pieprzem i obficie polej śmietaną wymieszaną z gałką. Całość wstaw na ok. 1 godzinę do piekarnika nagrzanego do temperatury 200 stopni. Ziemniaki powinny być miękkie i ładnie zrumienione z wierzchu.

KOLACJA:
- 1 porcja ziemniaków z ziołami,
- 1 opakowanie jogurtu naturalnego

Ziemniaki z ziołami (4 porcje)
- 450 g obranych ziemniaków
- 1 łyżka margaryny
- 1 łyżka posiekanej natki pietruszki
- 2 łyżeczki posiekanego tymianku
- 2 łyżeczki posiekanej mięty
Gotuj ziemniaki w osolonej wodzie 10-15 minut, w zależności od wielkości. Odcedź i ułóż na ogrzanym półmisku. Dodaj margarynę, natkę pietruszki, tymianek i miętę. Dokładnie wymieszaj. Podawaj od razu.

dzień trzeci

ŚNIADANIE:
- 2 kromki chrupkiego pieczywa posmarowane masłem,
- 2 łyżki chudego twarożku,
- 1 łyżeczka miodu,
- 1 mały chudy jogurt z owocami

OBIAD:
- kartoflany kotlet,
- herbata owocowa

Kartoflany kotlet
- 25 dag ziemniaków
- 1 jajo
- kawałek cebuli
- olej
- sól
- pieprz
- bułka tarta
- natka pietruszki
Ugotowane ziemniaki zmiel, wymieszaj z posiekaną i zrumienioną cebulą, natką, jajem i przyprawami. Uformuj kotlety, usmaż i podawaj z sosem pieczarkowym i surówką.

KOLACJA:
- 250 g ugotowanych ziemniaków,
- 1/2 cebuli,
- 1 jabłko,
- 2 ogórki kwaszone,
- 1 łyżka natki pietruszki,
- 1 gotowane jajo - pokrój, dopraw sosem z soku z cytryny,-
2 łyżek jogurtu,
- 1 łyżeczki musztardy, soli i pieprzu

dzień czwarty

ŚNIADANIE:
- 1 grahamka,
- 2 plasterki szynki wołowej,
- 1 ogórek konserwowy,
- 1 pomidor,-
kawa lub herbata

OBIAD:
- purée z 250 g ziemniaków,
- 100 g maślanki i odrobiny masła z dodatkiem 100 g pieczarek, usmażonych na maśle, zieloną sałatą i sosem sałatkowym

KOLACJA:
- 1 porcja kul ziemniaczanych,
- sałatka z 1 pomidora i 1 cebuli

Kule ziemniaczane (4 porcje)
- 450 g ziemniaków
- 2 łyżki margaryny
- 1 przekrojony na ćwiartki ząbek czosnku
- gałązki pietruszki
Miąższ ziemniaków wydrąż łyżeczką do melona i osusz na papierowym ręczniku. Rozpuść margarynę w brytfance, dodaj kulki ziemniaczane i obtocz je w tłuszczu. Dodaj ćwiartki czosnku. Piecz ok. 45 minut w piekarniku nagrzanym do temperatury 200 stopni, aż się zrumienią, przewracając co jakiś czas. Wyrzuć czosnek i osącz ziemniaki na papierowym ręczniku. Przed podaniem udekoruj gałązkami pietruszki.

dzień piąty

ŚNIADANIE:
- 2 tosty pełnoziarniste,
- jajecznica z 2 jaj,
- 1 łyżki szczypiorku i odrobiny masła,
- kawa lub herbata

OBIAD:
- 1 porcja ziemniaków z masłem i cebulą,
- 1/2 szklanki soku owocowego

Ziemniaki zapiekane z masłem i cebulą (4 porcje)
- 1 kg ziemniaków
- 1 nieduża cebula
- 2-3 łyżki masła w wiórkach
- 2 łyżki margaryny
- 1-2 łyżki octu winnego lub z jabłek
- 2 łyżeczki soli
- biały pieprz
Ziemniaki obierz, opłucz, osusz, pokrój w cienkie plasterki i ułóż w rzędach na wysmarowanej margaryną blasze - tak, by jeden plasterek lekko opierał się o drugi. Posyp solą i oprósz białym pieprzem. Cebulę obierz, pokrój w cienkie plastry, a potem rozdziel na krążki i posyp nimi ziemniaki, skrop je octem i obłóż wiórkami masła. Blachę nakryj szczelnie folią aluminiową, wstaw do piekarnika nagrzanego do temperatury 200 stopni na 50-60 minut. Na 15 minut przed końcem pieczenia zdejmij folię, by ziemniaki się zrumieniły.

KOLACJA:
- 2 średniej wielkości gotowane ziemniaki,
- dowolna surówka

       
Niekiedy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach zaawansowanej niewydolności nerek zalecana jest dieta zawierająca jedynie 20-25 g białka na dobę czyli tzw. "dieta ziemniaczana". Główne składniki tej specjalnej diety to:

    * 1 kg obranych ziemniaków,
    * 12 dkg (pół kostki) masła,
    * 5 dkg cukru,
    * 30 dkg warzyw i owoców

Uzupełnieniem diety są preparaty witaminowe i metionina przepisane przez lekarza.

Podane wyżej składniki służą do przyrządzenia posiłków na cały dzień. Posiłki powinny być podawane w małych porcjach, ale 5-6 razy dziennie. Ziemniaki można podawać gotowane lub pieczone, w łupinach lub po obraniu. Powinny być podawane z dodatkiem świeżego, surowego masła i warzyw. Można też z nich przyrządzać przeróżne potrawy (np. kluski śląskie, kotlety, zapiekanki, placki, frytki itp). Trzeba jednak pamiętać, że wszystkie te potrawy przygotowywane są bez dodatku soli kuchennej. Za to, wyjątkowo, aby urozmaicić monotonię diety ziemniaczanej, można sporządzać potrawy z ziemniaków smażonych na tłuszczu oraz pieczonych lub zapiekanych z dodatkiem tłuszczu. Stosować można wyłącznie tłuszcze lekkostrawne: świeże masło, olej rzepakowy, sojowy lub słonecznikowy, oliwę z oliwek.

Wadą ziemniaków jest zbyt duża zawartość potasu, który u części chorych nie jest zbyt wskazany. Można ją jednak usunąć (znacznie obniżyć poziom potasu w potrawie), stosując metodę podwójnego gotowania: obrane i pokrojone na mniejsze kawałki ziemniaki wkłada się do zimnej wody i obgotowuje (gotując je przez kilka lub kilkanaście minut). Następnie ziemniaki odcedza się, ponownie zalewa świeżą wodą i dogotowuje do miękkości (patrz też str. 111). Oprócz ziemniaków do przyrządzenia potraw stosuje się także mąkę ziemniaczaną (do kotletów, placków, klusek), bez której potrawy mogłyby nie mieć odpowiedniej konsystencji. Uzupełnieniem diety ziemniaczanej jest pieczywo skrobiowe, które może być spożywane bez żadnych ograniczeń (chleb skrobiowy, bułki lub słodkie pieczywo z mąki ziemniaczanej).

Chorzy, u których nastąpiła konieczność zastosowania diety ziemniaczanej często cierpią na brak apetytu. Aby, przynajmniej w części przeciwdziałać niechęci do jedzenia, należy zadbać o apetyczny wygląd i woń przyrządzanych posiłków. Pomóc tu mogą różne przyprawy ziołowe (z ziół świeżych lub suszonych) oraz dodatek do potraw czosnku, cebuli i pieprzu ziołowego.

Ilość płynów w diecie ustala lekarz. Jest ona zależna od stopnia wydolności nerek. Kontrolę przyjmowania płynów znacznie ułatwia codzienne ważenie chorego - różnica wagi z dnia na dzień nie może przekraczać 1 kg.

Przykłady przepisów

Chleb z mąki skrobiowej
1/2 kg mąki ziemniaczanej, 2 gotowane ziem-niaki, 1 szklanka (200 ml) wody, 1/2 szklanki (100 ml) mleka, 50 g drożdży, nasiona kminku

W ciepłej kuchni rozrobić drożdże z 50 ml mleka i łyżeczką cukru. Pozostawić do wyrośnięcia. Ugotowane i jeszcze ciepłe ziemniaki przetrzeć przez grube sitko lub dokładnie rozgnieść praską. Zaczyn z drożdży i przetarte ziemniaki dodać do mąki. Stopniowo dolewając wodę starannie wyrobić ciasto. Kto chce może, pod koniec wyrabiania, dodać do ciasta nieco kminku. Nasmarować formę do ciasta oliwą. Gdy ciasto nabierze odpowiedniej konsystencji nałożyć je do połowy wysokości formy i pozostawić do wyrośnięcia. Włożyć do średnio nagrzanego piekarnika i upiec na złocisty kolor.
Wypiek zawiera około 10 g białka i 100 mg sodu.

Kluski ziemniaczane
Weź na 1 porcję: 2-3 niezbyt duże (100 g) ugotowane ziemniaki, 1/2 jajka kurzego lub samo białko, 2 łyżki mąki ziemniaczanej, 2 łyżki mąki pszennej, 1 łyżeczkę posiekanej natki pietruszki, 1 łyżeczkę oliwy z oliwek lub oleju sojowego

Ciepłe, świeżo ugotowane ziemniaki rozgnieść. Po ostygnięciu dodać jajko, mąkę pszenną, mąkę ziemniaczaną i wyrobić ciasto. Na desce podsypanej mąką uformować z ciasta wałek o średnicy około 2 cm. Wałek lekko spłaszczyć i pokrajać w skośne, 2-3 cm długości, kluseczki. Tak przygotowane kluski wrzucić na wrzącą wodę i gotować około 5-8 minut. Odcedzić i przełożyć na talerz natarty ząbkiem czosnku. Przed podaniem można posypać zrumienioną na patelni (bez tłuszczu) tartą bułką z chleba skrobiowego. Polać oliwą i posypać natką pietruszki. Tartą bułkę można zastąpić gotowymi otrębami.
Porcja zawiera około 7 g białka i 40 mg sodu.

Knedle z wiśniami
Weź na 1 porcję: 2-3 niezbyt duże (około 80 g) ugotowane ziemniaki, 1 łyżkę mąki pszennej, 1 płaską łyżkę mąki ziemniaczanej, 1/2 jajka lub samo białko, kilka wiśni (60 g)), 1 łyżeczkę masła, 1 łyżeczkę tartej bułki, cukier puder

Owoce przebrać, umyć, osączyć i wydrylować. Ziemniaki zemleć. Dodać jajko i mąkę. Zarobić ciasto. Z ciasta uformować wałek i pokrajać go na kawałki długości 2-3 cm. Dłoń oprószyć mąką, wziąć kawałek ciasta, zrobić z niego placuszek, nałożyć wiśnię, zlepić brzegi i uformować kulkę. Przygotowane knedle włożyć do wrzącej wody. Zagotować. Przykryć garnek pokrywką i zmniejszyć ogień. Gotować około 8 minut. Ugotowane knedle wyjąć łyżką cedzakową, przełożyć natalerze i posypać zrumienioną na patelni (beztłuszczu) tartą bułką. Przed podaniem, już na talerzu, posypać knedle cukrem i polać świeżym masłem.
Porcja zawiera około 6 g białka i 50 mg sodu.

Kotlety ziemniaczane
Weź na 1 porcję: 4 ugotowane ziemniaki, 1 łyżkę mleka, 1 łyżkę mąki ziemniaczanej, 1/2 żółtka, 1/4 drobno posiekanej średniej cebuli, kminek, koperek lub pieprz ziołowy do smaku

Ugotowane ziemniaki rozetrzeć. Dodać zioła przyprawowe, przysmażoną na maśle drobno posiekaną cebulkę, mleko, żółtko i mąkę ziemniaczaną. Wyrobić wszystko na jednolitą masę. Z masy uformować kotlety. Otoczyć w tartym suchym chlebie skrobiowym. Smażyć na maśle na złoty kolor. Podawać z sosem, jarzyną lub surówką.
Porcja zawiera około 5 g białka i 25 mg sodu.

Krokiety ziemniaczane
Przyrządzić masę jak na kotlety. Różnica polega jedynie na kształcie potrawy. Z przygotowanej masy uformować wałek (średnicy 2-3 cm), pokrajać go w równe porcje długości 7-8 cm. Usmażyć lub upiec w zależności od upodobania.

Placki ziemniaczane
Weź na 1 porcję: 4 obrane (200 g) ziemniaki, 1 średniej wielkości (60 g) cebulę, 3 łyżki mąki ziemniaczanej, 4-5 łyżek oliwy, 2 ząbki czosnku

Ziemniaki i cebulę zetrzeć na tarce z drobnymi otworami. Masę wymieszać z mąką i drobno posiekanym czosnkiem. Na patelni rozgrzać oliwę. Na tłuszcz kłaść łyżką niezbyt grube placki. Smażyć z obu stron. Podawać na ciepło.
Porcja zawiera 3 g białka i 15 mg sodu.

Pyzy
Weź na 1 porcję: 3 surowe ziemniaki, 1 ugotowanego ziemniaka, 1 łyżeczkę mąki skrobiowej

Surowe ziemniaki obrać i zetrzeć na tarce. Gotowanego ziemniaka rozgnieść. Połączyć. Dodać mąkę ziemniaczaną. Wyrobić ciasto. Uformować kulki. Gotować w nieosolonej wodzie.
Porcja zawiera około 5 g białka i 15 mg sodu.

Sałatka z ziemniaków
Weź na 1 porcję: 3 ugotowane (150 g) ziemniaki, 1/2 średniej (50 g) cebuli, 1 łyżka oliwy

Ugotowane ziemniaki pokrajać na plasterki, wymieszać z drobniutko posiekaną cebulą i łyżką oliwy. Można przyprawić do smaku sokiem wyciśniętym z cytryny i pieprzem ziołowym.
Porcja zawiera około 4 g białka i 10 mg sodu.

Zapiekanka z porami
Weź na 1 porcję: 3 ugotowane (150 g) ziemniaki, kawałek (100 g) oczyszczonych porów, 1/2 szklanki wywaru z warzyw, 1 łyżeczkę masła, 1/2 łyżeczki mąki ziemniaczanej, 1 łyżkę posiekanego szczypiorku, pieprz ziołowy

Pory pokrajać, włożyć do rondelka, dodać łyżeczkę masła i łyżkę wywaru. Chwilę poddusić. Dolać resztę wywaru. Dodać mąkę ziemniaczaną. Zamieszać i zagotować. Ziemniaki pokrajać w plasterki i ułożyć warstwami, przekładając przygotowanymi porami, w żaroodpornym naczyniu. Wstawić do piekarnika i zapiec. Wyjąć. Położyć na wierzchu kawałek masła i posypać posiekanym szczypiorkiem. Podawać w tym samym naczyniu, w którym potrawę przygotowywano.
Porcja zawiera około 4 g białka i 15 mg sodu.

Ziemniaczanka
Weź na 1 porcje: 1-2 ziemniaki (około 100 g), kawałek pietruszki (50 g), 1 małą cebulkę, 1 łyżeczkę mąki, 2łyżki śmietany, kawałek listka laurowego, natka pietruszki, majeranek

Pietruszkę umyć, rozdrobnić i ugotować z niej i z cebuli wywar. Odcedzić. Obrane ziemniaki starannie wypłukać, pokrajać w kostkę i zalać przygotowanym wywarem. Ugotować. Pod koniec gotowania dodać majeranek i wymieszaną ze śmietaną mąkę. Posypać zieleniną i podawać.
Porcja zawiera około 3 g białka i 60 mg sodu.

Ziemniaki faszerowane
Weź na 1 porcję: 4 duże ziemniaki, 1 łyżeczkę masła, 1 łyżkę śmietany, 1/4 średniej cebuli

Ziemniaki obrać, umyć, przekroić na połówki i wykroić nożykiem środki. Wykrojone części ziemniaków ugotować, odcedzić, dodać masło, śmietanę, pokrojoną i zrumienioną na maśle cebulę oraz pieczarkę. Wyrobić na jednolitą masę. Masą wypełnić wydrążone ziemniaki. Ułożyć je na aluminiowej folii lub w żaroodpornym naczyniu i upiec.
Porcja zawiera około 4 g białka i 20 mg sodu.

Ziemniaki z bazylią
Weź na 1 porcję: 4 średnie (170 g) ziemniaki, 1 łyżeczkę masła, 1 łyżeczkę świeżych liści bazylii

Ziemniaki ugotować w niesolonej wodzie. Odlać. Dodać masło i bazylię. Dobrze utłuc pałką. Jeszcze gorące formować w dłoniach jak klopsiki lub nakładać na talerz łyżką.

"Dieta ziemniaczana"

dodane przez: fastboik, Czytane 577 poleć znajomemu

drukuj

Ziemniak, tak często używany w polskiej kuchni, został przywieziony do Europy w XVI wieku z Peru. Najpierw odnoszono się do niego niezwykle podejrzliwie, przypisując właściwości trujące i moce szatańskie. Dość szybko jednak przekonano się, że to brzydkie warzywo jest nie tylko smaczne, ale i zdrowe. Ziemniak to dobry lek na wszelkie dolegliwości przewodu pokarmowego: reguluje trawienie, leczy wrzody żołądka i dwunastnicy, zaparcia i niestrawność. Ponadto oczyszcza organizm ze szkodliwych produktów przemiany materii oraz wzmacnia i regeneruje ustrój po przebytych chorobach. Likwiduje także obrzęki spowodowane otyłością, ponieważ sprzyja właściwemu obiegowi wody w organizmie. Jego walory lecznicze wynikają z tego, że ma dużą zawartość skrobi, białka, węglowodanów, potasu, magnezu oraz witamin C, A, PP i B.

Wyżej wymienione czynniki sprawiają że ziemniak może być podstawą diety odchudzającej, która pozwala stracić dziennie nawet pól kilograma. Wielu ludzi uważa, iż warzywo to tuczy. Owszem, ale tylko wtedy, gdy polejemy je tłustym, zawiesistym sosem lub usmażymy na tłuszczu. Jeżeli podczas jego przyrządzania będziemy trzymać się kilku podstawowych zasad, częste spożywanie ziemniaka pozwoli schudnąć i odmłodnieć.

PRZYKŁADOWY JADŁOSPIS

Pierwszy dzień.

I Śniadanie: 2 łyżki tartego jabłka, szklanka jogurtu naturalnego z płatkami zbożowymi.
II Śniadanie: herbatka ziołowa, kromka razowego chleba z białym serem.
Obiad: pieczone ziemniaki. 4 umyte ziemniaki w łupinie pokroić w plastry, posypać świeżą bazylią, ułożyć na wysmarowanej olejem blasze. Piec 40 minut w temperaturze 220°C aż będą brązowe i chrupiące. Posypać solą.
Kolacja: pomarańcza, tost ziemniaczany. Na blasze ułożyć 2 kromki ciemnego pieczywa, 2 średnie ugotowane ziemniaki pokroić w plastry i ułożyć na chlebie, na wierzchu ułożyć 2 plastry chudej szynki i plaster żółtego sera. Całość polać niewielką ilością kefiru i zapiekać przez kilka minut. Zjeść z sałatą polaną sosem jogurtowo-cytrynowym.

Drugi dzień.

I Śniadanie: szklanka soku owocowego, sałatka z pomidorów i cebuli.
II Śniadanie: herbatka ziołowa, kromka razowego chleba z białym serem.
Obiad: ziemniaki ugotować w mundurkach obrać i pokroić w plastry, por pokroić w talarki, a pieczarki w grube plastry. Szynkę pokroić w paski. Na odrobinie oleju roślinnego podsmażyć oddzielnie por, ziemniaki i pieczarki. Składniki wymieszać, skropić sosem sojowo-grzybowym, doprawić solą i pieprzem, posypać paskami szynki. Podawać o zieloną sałatą.
Kolacja: szklanka kefiru, zapiekanka ziemniaczana z jabłkami. Kilka ziemniaków obrać i gotować w osolonej wodzie przez 8 minut; wodę odlać, ziemniaki ostudzić i pokroić w plastry. Dużą cebulę zrumienić na odrobinie masła, dodać 100 ml rosołu z kostki i tymianek, zagotować. 2 jabłka obrać i pokroić w plastry. W natłuszczonej formie układać na przemian plastry ziemniaków i jabłek. Polać rosołem, posolić. Zapiekankę piec w piekarniku w temperaturze 200°C przez 20 minut. Następnie zwiększyć temperaturę do maksimum i piec jeszcze 5 minut.

Trzeci dzień

I Śniadanie: szklanka soku wielowarzywnego, 2 kromki pełnoziarnistego chleba z 3 łyżkami twarożku z ziołami.
II Śniadanie: szklanka niegazowanej wody mineralnej zmieszanej z sokiem z 1 cytryny, kiść winogron.
Obiad: szklanka jogurtu z owocami. ziemniaki faszerowane. 2 obrane, ugotowane ziemniaki przekroić wzdłuż i wydrążyć z nich środek. Masę ziemniaczaną przyprawić pieprzem, papryką, gałką muszkatołową i bazylią, dodać plasterki wędzonego łososia i kilka krewetek, masą napełnić łupiny. Posypać tartym ostrym serem żółtym, wiórkami masła i kilkoma kaparami. Zapiec w piekarniku.
Kolacja: sałatka ziemniaczana. 200 g ugotowanych w łupinach ziemniaków, 1 ogórek kiszony, 1 cebulę i 1 marchewkę pokroić w plasterki i wymieszać. Dodać łyżeczkę dietetycznego majonezu lub jogurtu naturalnego.

JADŁOSPIS NALEŻY POWTARZAĆ CO TRZY DNI. UWAGA!

Podczas stosowania diety ziemniaczanej może wystąpić niedobór wapnia, dlatego w jadłospisie muszą znaleźć się przetwory mleczne; diety nie powinni stosować chorzy na cukrzycę, ponieważ ziemniaki powodują wzrost poziomu insuliny i cukru we krwi.


KOLEJNY JADŁOSPIS

Zasady diety:
W diecie przewidziane są 3 posiłki dziennie. Można jednak sięgać po przekąski między posiłkami: chrupkie pieczywo, sucharki, krakersy, herbatniki, chudy jogurt, świeży owoc, marchew, ogórek, papryka.

dzień pierwszy

ŚNIADANIE:
- 150 g chudego twarożku wymieszaj ze 100 g maślanki,
- dodaj 200 g pokrojonych, świeżych owoców (banan, truskawki, maliny) i 4 łyżki chrupków kukurydzianych

OBIAD:
- 1 porcja przysmażonych ziemniaków,
- 1/2 grejpfruta, kawa lub herbata

Przysmażone ziemniaki (2 porcje)
- 2 duże pokrojone w kostkę ziemniaki
- 1 posiekana cebula
- 2 łyżeczki margaryny
- 1/2 łyżeczki papryki w proszku
- sól
- świeżo zmielony czarny pieprz
- sos do potraw z grilla
Gotuj ziemniaki w osolonym wrzątku ok. 5 minut, aż zmiękną. Odsącz. Podsmaż cebulę na margarynie przez 2 minuty, mieszając. Dodaj ziemniaki, paprykę oraz odrobinę soli i pieprzu. Smaż na mocnym ogniu, dociskając i obracając. Podawaj na ogrzanych talerzach z odrobiną sosu do potraw z grilla.

KOLACJA:
- 250 g ugotowanych ziemniaków,
- 2 plasterki szynki i kawałek cebulki pokrój i usmaż na 1 łyżce oleju. Do tego dodaj 1 małe opakowanie kefiru.

dzień drugi

ŚNIADANIE:
- 2 kromki ciemnego pieczywa posmarowane margaryną,
- 2 plasterki sera edamskiego,
- 1 pomidor,
- 1/2 szklanki soku pomarańczowego

OBIAD:
- 1 porcja ziemniaków w śmietanie

Ziemniaki w śmietanie (4 porcje)
- 1 kg ziemniaków
- 1 i 1/2 szklanki śmietany kremówki
- szczypta gałki muszkatołowej
- 2 łyżeczki soli
- świeżo zmielony czarny pieprz
Przygotuj ziemniaki - obierz je, opłucz, osusz i pokrój w plasterki grubości 5 mm. Następnie ułóż je starannie w rzędach w żaroodpornym naczyniu, opierając jeden plasterek o drugi. Oprósz solą, pieprzem i obficie polej śmietaną wymieszaną z gałką. Całość wstaw na ok. 1 godzinę do piekarnika nagrzanego do temperatury 200 stopni. Ziemniaki powinny być miękkie i ładnie zrumienione z wierzchu.

KOLACJA:
- 1 porcja ziemniaków z ziołami,
- 1 opakowanie jogurtu naturalnego

Ziemniaki z ziołami (4 porcje)
- 450 g obranych ziemniaków
- 1 łyżka margaryny
- 1 łyżka posiekanej natki pietruszki
- 2 łyżeczki posiekanego tymianku
- 2 łyżeczki posiekanej mięty
Gotuj ziemniaki w osolonej wodzie 10-15 minut, w zależności od wielkości. Odcedź i ułóż na ogrzanym półmisku. Dodaj margarynę, natkę pietruszki, tymianek i miętę. Dokładnie wymieszaj. Podawaj od razu.

dzień trzeci

ŚNIADANIE:
- 2 kromki chrupkiego pieczywa posmarowane masłem,
- 2 łyżki chudego twarożku,
- 1 łyżeczka miodu,
- 1 mały chudy jogurt z owocami

OBIAD:
- kartoflany kotlet,
- herbata owocowa

Kartoflany kotlet
- 25 dag ziemniaków
- 1 jajo
- kawałek cebuli
- olej
- sól
- pieprz
- bułka tarta
- natka pietruszki
Ugotowane ziemniaki zmiel, wymieszaj z posiekaną i zrumienioną cebulą, natką, jajem i przyprawami. Uformuj kotlety, usmaż i podawaj z sosem pieczarkowym i surówką.

KOLACJA:
- 250 g ugotowanych ziemniaków,
- 1/2 cebuli,
- 1 jabłko,
- 2 ogórki kwaszone,
- 1 łyżka natki pietruszki,
- 1 gotowane jajo - pokrój, dopraw sosem z soku z cytryny,-
2 łyżek jogurtu,
- 1 łyżeczki musztardy, soli i pieprzu

dzień czwarty

ŚNIADANIE:
- 1 grahamka,
- 2 plasterki szynki wołowej,
- 1 ogórek konserwowy,
- 1 pomidor,-
kawa lub herbata

OBIAD:
- purée z 250 g ziemniaków,
- 100 g maślanki i odrobiny masła z dodatkiem 100 g pieczarek, usmażonych na maśle, zieloną sałatą i sosem sałatkowym

KOLACJA:
- 1 porcja kul ziemniaczanych,
- sałatka z 1 pomidora i 1 cebuli

Kule ziemniaczane (4 porcje)
- 450 g ziemniaków
- 2 łyżki margaryny
- 1 przekrojony na ćwiartki ząbek czosnku
- gałązki pietruszki
Miąższ ziemniaków wydrąż łyżeczką do melona i osusz na papierowym ręczniku. Rozpuść margarynę w brytfance, dodaj kulki ziemniaczane i obtocz je w tłuszczu. Dodaj ćwiartki czosnku. Piecz ok. 45 minut w piekarniku nagrzanym do temperatury 200 stopni, aż się zrumienią, przewracając co jakiś czas. Wyrzuć czosnek i osącz ziemniaki na papierowym ręczniku. Przed podaniem udekoruj gałązkami pietruszki.

dzień piąty

ŚNIADANIE:
- 2 tosty pełnoziarniste,
- jajecznica z 2 jaj,
- 1 łyżki szczypiorku i odrobiny masła,
- kawa lub herbata

OBIAD:
- 1 porcja ziemniaków z masłem i cebulą,
- 1/2 szklanki soku owocowego

Ziemniaki zapiekane z masłem i cebulą (4 porcje)
- 1 kg ziemniaków
- 1 nieduża cebula
- 2-3 łyżki masła w wiórkach
- 2 łyżki margaryny
- 1-2 łyżki octu winnego lub z jabłek
- 2 łyżeczki soli
- biały pieprz
Ziemniaki obierz, opłucz, osusz, pokrój w cienkie plasterki i ułóż w rzędach na wysmarowanej margaryną blasze - tak, by jeden plasterek lekko opierał się o drugi. Posyp solą i oprósz białym pieprzem. Cebulę obierz, pokrój w cienkie plastry, a potem rozdziel na krążki i posyp nimi ziemniaki, skrop je octem i obłóż wiórkami masła. Blachę nakryj szczelnie folią aluminiową, wstaw do piekarnika nagrzanego do temperatury 200 stopni na 50-60 minut. Na 15 minut przed końcem pieczenia zdejmij folię, by ziemniaki się zrumieniły.

KOLACJA:
- 2 średniej wielkości gotowane ziemniaki,
- dowolna surówka

       
Niekiedy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach zaawansowanej niewydolności nerek zalecana jest dieta zawierająca jedynie 20-25 g białka na dobę czyli tzw. "dieta ziemniaczana". Główne składniki tej specjalnej diety to:

    * 1 kg obranych ziemniaków,
    * 12 dkg (pół kostki) masła,
    * 5 dkg cukru,
    * 30 dkg warzyw i owoców

Uzupełnieniem diety są preparaty witaminowe i metionina przepisane przez lekarza.

Podane wyżej składniki służą do przyrządzenia posiłków na cały dzień. Posiłki powinny być podawane w małych porcjach, ale 5-6 razy dziennie. Ziemniaki można podawać gotowane lub pieczone, w łupinach lub po obraniu. Powinny być podawane z dodatkiem świeżego, surowego masła i warzyw. Można też z nich przyrządzać przeróżne potrawy (np. kluski śląskie, kotlety, zapiekanki, placki, frytki itp). Trzeba jednak pamiętać, że wszystkie te potrawy przygotowywane są bez dodatku soli kuchennej. Za to, wyjątkowo, aby urozmaicić monotonię diety ziemniaczanej, można sporządzać potrawy z ziemniaków smażonych na tłuszczu oraz pieczonych lub zapiekanych z dodatkiem tłuszczu. Stosować można wyłącznie tłuszcze lekkostrawne: świeże masło, olej rzepakowy, sojowy lub słonecznikowy, oliwę z oliwek.

Wadą ziemniaków jest zbyt duża zawartość potasu, który u części chorych nie jest zbyt wskazany. Można ją jednak usunąć (znacznie obniżyć poziom potasu w potrawie), stosując metodę podwójnego gotowania: obrane i pokrojone na mniejsze kawałki ziemniaki wkłada się do zimnej wody i obgotowuje (gotując je przez kilka lub kilkanaście minut). Następnie ziemniaki odcedza się, ponownie zalewa świeżą wodą i dogotowuje do miękkości (patrz też str. 111). Oprócz ziemniaków do przyrządzenia potraw stosuje się także mąkę ziemniaczaną (do kotletów, placków, klusek), bez której potrawy mogłyby nie mieć odpowiedniej konsystencji. Uzupełnieniem diety ziemniaczanej jest pieczywo skrobiowe, które może być spożywane bez żadnych ograniczeń (chleb skrobiowy, bułki lub słodkie pieczywo z mąki ziemniaczanej).

Chorzy, u których nastąpiła konieczność zastosowania diety ziemniaczanej często cierpią na brak apetytu. Aby, przynajmniej w części przeciwdziałać niechęci do jedzenia, należy zadbać o apetyczny wygląd i woń przyrządzanych posiłków. Pomóc tu mogą różne przyprawy ziołowe (z ziół świeżych lub suszonych) oraz dodatek do potraw czosnku, cebuli i pieprzu ziołowego.

Ilość płynów w diecie ustala lekarz. Jest ona zależna od stopnia wydolności nerek. Kontrolę przyjmowania płynów znacznie ułatwia codzienne ważenie chorego - różnica wagi z dnia na dzień nie może przekraczać 1 kg.

Przykłady przepisów

Chleb z mąki skrobiowej
1/2 kg mąki ziemniaczanej, 2 gotowane ziem-niaki, 1 szklanka (200 ml) wody, 1/2 szklanki (100 ml) mleka, 50 g drożdży, nasiona kminku

W ciepłej kuchni rozrobić drożdże z 50 ml mleka i łyżeczką cukru. Pozostawić do wyrośnięcia. Ugotowane i jeszcze ciepłe ziemniaki przetrzeć przez grube sitko lub dokładnie rozgnieść praską. Zaczyn z drożdży i przetarte ziemniaki dodać do mąki. Stopniowo dolewając wodę starannie wyrobić ciasto. Kto chce może, pod koniec wyrabiania, dodać do ciasta nieco kminku. Nasmarować formę do ciasta oliwą. Gdy ciasto nabierze odpowiedniej konsystencji nałożyć je do połowy wysokości formy i pozostawić do wyrośnięcia. Włożyć do średnio nagrzanego piekarnika i upiec na złocisty kolor.
Wypiek zawiera około 10 g białka i 100 mg sodu.

Kluski ziemniaczane
Weź na 1 porcję: 2-3 niezbyt duże (100 g) ugotowane ziemniaki, 1/2 jajka kurzego lub samo białko, 2 łyżki mąki ziemniaczanej, 2 łyżki mąki pszennej, 1 łyżeczkę posiekanej natki pietruszki, 1 łyżeczkę oliwy z oliwek lub oleju sojowego

Ciepłe, świeżo ugotowane ziemniaki rozgnieść. Po ostygnięciu dodać jajko, mąkę pszenną, mąkę ziemniaczaną i wyrobić ciasto. Na desce podsypanej mąką uformować z ciasta wałek o średnicy około 2 cm. Wałek lekko spłaszczyć i pokrajać w skośne, 2-3 cm długości, kluseczki. Tak przygotowane kluski wrzucić na wrzącą wodę i gotować około 5-8 minut. Odcedzić i przełożyć na talerz natarty ząbkiem czosnku. Przed podaniem można posypać zrumienioną na patelni (bez tłuszczu) tartą bułką z chleba skrobiowego. Polać oliwą i posypać natką pietruszki. Tartą bułkę można zastąpić gotowymi otrębami.
Porcja zawiera około 7 g białka i 40 mg sodu.

Knedle z wiśniami
Weź na 1 porcję: 2-3 niezbyt duże (około 80 g) ugotowane ziemniaki, 1 łyżkę mąki pszennej, 1 płaską łyżkę mąki ziemniaczanej, 1/2 jajka lub samo białko, kilka wiśni (60 g)), 1 łyżeczkę masła, 1 łyżeczkę tartej bułki, cukier puder

Owoce przebrać, umyć, osączyć i wydrylować. Ziemniaki zemleć. Dodać jajko i mąkę. Zarobić ciasto. Z ciasta uformować wałek i pokrajać go na kawałki długości 2-3 cm. Dłoń oprószyć mąką, wziąć kawałek ciasta, zrobić z niego placuszek, nałożyć wiśnię, zlepić brzegi i uformować kulkę. Przygotowane knedle włożyć do wrzącej wody. Zagotować. Przykryć garnek pokrywką i zmniejszyć ogień. Gotować około 8 minut. Ugotowane knedle wyjąć łyżką cedzakową, przełożyć natalerze i posypać zrumienioną na patelni (beztłuszczu) tartą bułką. Przed podaniem, już na talerzu, posypać knedle cukrem i polać świeżym masłem.
Porcja zawiera około 6 g białka i 50 mg sodu.

Kotlety ziemniaczane
Weź na 1 porcję: 4 ugotowane ziemniaki, 1 łyżkę mleka, 1 łyżkę mąki ziemniaczanej, 1/2 żółtka, 1/4 drobno posiekanej średniej cebuli, kminek, koperek lub pieprz ziołowy do smaku

Ugotowane ziemniaki rozetrzeć. Dodać zioła przyprawowe, przysmażoną na maśle drobno posiekaną cebulkę, mleko, żółtko i mąkę ziemniaczaną. Wyrobić wszystko na jednolitą masę. Z masy uformować kotlety. Otoczyć w tartym suchym chlebie skrobiowym. Smażyć na maśle na złoty kolor. Podawać z sosem, jarzyną lub surówką.
Porcja zawiera około 5 g białka i 25 mg sodu.

Krokiety ziemniaczane
Przyrządzić masę jak na kotlety. Różnica polega jedynie na kształcie potrawy. Z przygotowanej masy uformować wałek (średnicy 2-3 cm), pokrajać go w równe porcje długości 7-8 cm. Usmażyć lub upiec w zależności od upodobania.

Placki ziemniaczane
Weź na 1 porcję: 4 obrane (200 g) ziemniaki, 1 średniej wielkości (60 g) cebulę, 3 łyżki mąki ziemniaczanej, 4-5 łyżek oliwy, 2 ząbki czosnku

Ziemniaki i cebulę zetrzeć na tarce z drobnymi otworami. Masę wymieszać z mąką i drobno posiekanym czosnkiem. Na patelni rozgrzać oliwę. Na tłuszcz kłaść łyżką niezbyt grube placki. Smażyć z obu stron. Podawać na ciepło.
Porcja zawiera 3 g białka i 15 mg sodu.

Pyzy
Weź na 1 porcję: 3 surowe ziemniaki, 1 ugotowanego ziemniaka, 1 łyżeczkę mąki skrobiowej

Surowe ziemniaki obrać i zetrzeć na tarce. Gotowanego ziemniaka rozgnieść. Połączyć. Dodać mąkę ziemniaczaną. Wyrobić ciasto. Uformować kulki. Gotować w nieosolonej wodzie.
Porcja zawiera około 5 g białka i 15 mg sodu.

Sałatka z ziemniaków
Weź na 1 porcję: 3 ugotowane (150 g) ziemniaki, 1/2 średniej (50 g) cebuli, 1 łyżka oliwy

Ugotowane ziemniaki pokrajać na plasterki, wymieszać z drobniutko posiekaną cebulą i łyżką oliwy. Można przyprawić do smaku sokiem wyciśniętym z cytryny i pieprzem ziołowym.
Porcja zawiera około 4 g białka i 10 mg sodu.

Zapiekanka z porami
Weź na 1 porcję: 3 ugotowane (150 g) ziemniaki, kawałek (100 g) oczyszczonych porów, 1/2 szklanki wywaru z warzyw, 1 łyżeczkę masła, 1/2 łyżeczki mąki ziemniaczanej, 1 łyżkę posiekanego szczypiorku, pieprz ziołowy

Pory pokrajać, włożyć do rondelka, dodać łyżeczkę masła i łyżkę wywaru. Chwilę poddusić. Dolać resztę wywaru. Dodać mąkę ziemniaczaną. Zamieszać i zagotować. Ziemniaki pokrajać w plasterki i ułożyć warstwami, przekładając przygotowanymi porami, w żaroodpornym naczyniu. Wstawić do piekarnika i zapiec. Wyjąć. Położyć na wierzchu kawałek masła i posypać posiekanym szczypiorkiem. Podawać w tym samym naczyniu, w którym potrawę przygotowywano.
Porcja zawiera około 4 g białka i 15 mg sodu.

Ziemniaczanka
Weź na 1 porcje: 1-2 ziemniaki (około 100 g), kawałek pietruszki (50 g), 1 małą cebulkę, 1 łyżeczkę mąki, 2łyżki śmietany, kawałek listka laurowego, natka pietruszki, majeranek

Pietruszkę umyć, rozdrobnić i ugotować z niej i z cebuli wywar. Odcedzić. Obrane ziemniaki starannie wypłukać, pokrajać w kostkę i zalać przygotowanym wywarem. Ugotować. Pod koniec gotowania dodać majeranek i wymieszaną ze śmietaną mąkę. Posypać zieleniną i podawać.
Porcja zawiera około 3 g białka i 60 mg sodu.

Ziemniaki faszerowane
Weź na 1 porcję: 4 duże ziemniaki, 1 łyżeczkę masła, 1 łyżkę śmietany, 1/4 średniej cebuli

Ziemniaki obrać, umyć, przekroić na połówki i wykroić nożykiem środki. Wykrojone części ziemniaków ugotować, odcedzić, dodać masło, śmietanę, pokrojoną i zrumienioną na maśle cebulę oraz pieczarkę. Wyrobić na jednolitą masę. Masą wypełnić wydrążone ziemniaki. Ułożyć je na aluminiowej folii lub w żaroodpornym naczyniu i upiec.
Porcja zawiera około 4 g białka i 20 mg sodu.

Ziemniaki z bazylią
Weź na 1 porcję: 4 średnie (170 g) ziemniaki, 1 łyżeczkę masła, 1 łyżeczkę świeżych liści bazylii

Ziemniaki ugotować w niesolonej wodzie. Odlać. Dodać masło i bazylię. Dobrze utłuc pałką. Jeszcze gorące formować w dłoniach jak klopsiki lub nakładać na talerz łyżką.